Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường: 6 việc theo thứ tự

Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường? Việc đầu tiên không phải gọi cho giáo viên, mà là nghe con kể hết mà chưa phản ứng gì — vì nếu con thấy bạn hoảng lên, lần sau con sẽ chọn cách không kể nữa. Sau đó mới tới ghi lại sự việc, làm việc với nhà trường, rồi theo dõi xem con có an toàn hơn thật không.

Tóm tắt nhanh

Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường, rút lại còn ba nhịp: nghe trước, ghi lại, rồi đòi nhà trường một kế hoạch bảo vệ có thời hạn.
Nghị định 80/2017/NĐ-CP tính cả hành vi cô lập, xua đuổi là bạo lực học đường — không cần có vết thương mới gọi là bắt nạt.
Khi đã xảy ra, trường có nghĩa vụ trợ giúp con và báo lên công an nếu vượt khả năng giải quyết.
Dấu hiệu trẻ bị bắt nạt rất dễ bị đọc thành “con hư, con lười, con chống đối”.
Bắt nạt bây giờ theo con về nhà qua nhóm chat, nên phần điện thoại phải xử lý cùng lúc.

Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường? Sáu việc theo đúng thứ tự

Thứ tự quan trọng gần bằng nội dung. Gọi cho giáo viên trước khi nghe con kể xong là cách nhanh nhất để con thấy chuyện của mình bị lấy khỏi tay mình.

Nghe hết, chưa phản ứng. Không cắt lời, không bình luận về đứa trẻ kia.
Ghi lại trong ngày. Ai, ở đâu, khi nào, bao lâu rồi, ai nhìn thấy.
Nói cho con biết bạn sẽ làm gì. Hỏi con: “Con muốn bố mẹ nói gì với cô, và giữ lại gì?”
Làm việc với trường bằng văn bản. Email hoặc tin nhắn cho giáo viên chủ nhiệm, kèm sự việc đã ghi — có văn bản thì có mốc để đối chiếu.
Theo dõi hai tuần. Nhìn ba thứ: con có muốn đi học, có ngủ được, có nhắc tên bạn nào bình thường trở lại.
Dựng lại một chỗ khác cho con — một đội, một lớp năng khiếu ngoài lớp đó, nơi con không mang cái nhãn bị bắt nạt.

Ba việc đừng làm trong ngày đầu: đừng gọi thẳng cho phụ huynh đứa trẻ kia, vì con bạn là người ở lại lớp đó ngày mai; đừng hỏi “sao con không đánh lại”; đừng thu điện thoại như một phản xạ.

Thế nào mới là bắt nạt, thế nào chỉ là xích mích?

Trước khi bàn tiếp làm gì khi con bị bắt nạt ở trường, phải trả lời một câu: chuyện con vừa kể có đúng là bắt nạt không. Bắt nạt là hành vi cố ý gây tổn hại, lặp lại, và giữa hai bên có sự lệch cán cân; xích mích là hai đứa trẻ ngang sức va vào nhau rồi hôm sau chơi lại được.

Nghị định 80/2017/NĐ-CP, Điều 2 khoản 5 định nghĩa bạo lực học đường là “hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của người học”. Hai chữ cô lập đáng đọc lại: nhiều cha mẹ chờ tới khi con có vết xước mới dám gọi đó là bắt nạt, trong khi việc cả lớp đồng loạt không nói chuyện với một em đã nằm trong định nghĩa.

Điểm phân biệt	Xích mích thường	Bắt nạt
Số lần	Một vài lần rồi thôi	Lặp lại; con biết trước hôm nay sẽ bị
Cán cân hai bên	Ngang nhau	Lệch hẳn: số đông, thể lực, vị thế trong lớp
Dấu vết để lại	Hôm sau chơi lại được	Con tránh chỗ, tránh người, tránh đi học
Khi có người lớn	Vẫn xảy ra như thường	Thường dừng, rồi tiếp lúc không ai nhìn

Dấu hiệu trẻ bị bắt nạt mà cha mẹ hay đọc thành “con hư”

Nhiều gia đình đi tìm cách làm gì khi con bị bắt nạt ở trường rất muộn, vì trẻ bị bắt nạt thường nói ra bằng hành vi chứ không bằng lời — và hành vi đó trông giống hệt một đứa trẻ đang chống đối.

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) nêu những dấu hiệu đáng để ý: đau đầu hoặc đau bụng; thay đổi cách ăn uống; ghét hoặc né đi học và những chỗ phải gặp bạn bè; điểm sụt hơn thường lệ; khó ngủ hoặc hay gặp ác mộng; mất bạn đột ngột; điện thoại, đồ dùng bị mất hoặc hỏng. AAP nhắc thêm rằng các dấu hiệu này có thể đến từ nguyên nhân khác, nên chúng là cớ để hỏi chứ không phải để kết luận.

Đọc danh sách đó bằng mắt một phụ huynh đang mệt, nó dễ bị dịch thành: con giữ đồ không cẩn thận, con viện cớ nghỉ học, con lười đi.

Góc nhìn của ThS tâm lý Phạm Hoa

Tôi thường xin cha mẹ dừng lại trước khi gắn cho con một cái nhãn: lười, lì, hư, chống đối. Câu tôi muốn cha mẹ hỏi thay vào đó chỉ có một: “Điều gì đang nằm phía sau hành vi của con?”

Khi phân tích một hành vi, tôi nhìn nhu cầu tâm lý của con, tuổi, giai đoạn phát triển, gia đình, quan hệ bạn bè, nhà trường. Quan hệ bạn bè nằm trong danh sách đó, và nó là chỗ người lớn nhìn sau cùng.

Điều chúng tôi ghi nhận được: phần lớn cha mẹ không đi tìm câu trả lời này

Tháng 9/2026, Nalela khảo sát các cụm từ người Việt gõ vào ô tìm kiếm quanh chữ “bắt nạt”: 84 cụm ghi nhận được tần suất. Chỉ 39 cụm — 46% — là câu của cha mẹ đi tìm cách xử lý, phần còn lại là người tìm phim và truyện. Theo lượt gõ mỗi tháng: 210 lượt của cha mẹ, 510 lượt của người tìm giải trí.

Trong 11 cụm của cha mẹ đo được ở cả hai mốc, tháng 4/2026 cộng lại 240 lượt, tháng 8/2026 còn 120 lượt — giảm đúng một nửa vào kỳ nghỉ hè. Nghĩa là câu hỏi làm gì khi con bị bắt nạt ở trường gắn chặt với thời gian con ở trường, và số cha mẹ chủ động đi tìm nhỏ hơn nhiều so với số trẻ có thể đang gặp chuyện: UNESCO cho biết mỗi tháng, cứ ba học sinh thì có một em bị bắt nạt.

Gặp nhà trường: bạn đang đòi điều trường có nghĩa vụ làm

Đây là phần nặng nhất của việc làm gì khi con bị bắt nạt ở trường, và nhiều cha mẹ đi với tâm thế đi xin. Không cần, vì bảo vệ học sinh là nghĩa vụ ghi trong văn bản pháp luật.

Nghị định 80/2017/NĐ-CP, Điều 6 khoản 3 buộc trường làm ba việc khi đã xảy ra bạo lực học đường: đánh giá mức độ tổn hại của người học; thực hiện ngay biện pháp trợ giúp, chăm sóc y tế, tư vấn và theo dõi sự an toàn của em bị bạo lực; thông báo kịp thời với gia đình. Điều 5 khoản 1 điểm c buộc trường có kênh tiếp nhận thông tin và bảo mật cho người cung cấp thông tin — điều bạn nêu ra được nếu con sợ bị biết là người tố giác.

Hai câu nên có trong buổi gặp, thay cho lời đề nghị chung chung:

“Tôi muốn ghi nhận sự việc để nhà trường nắm được, đây là những gì con tôi kể và ngày tháng cụ thể.”
“Tôi đề nghị nhà trường cho biết kế hoạch bảo vệ con tôi trong hai tuần tới: ai theo dõi, theo dõi giờ nào.”

Chú ý câu thứ hai: bạn đang đòi kế hoạch bảo vệ con mình, không đòi trường xử lý đứa trẻ kia. Đòi sai chỗ thường làm cuộc gặp đổ vỡ sớm.

Nếu trường không làm gì, vẫn Điều 6 khoản 3: vụ việc vượt quá khả năng giải quyết của cơ sở giáo dục thì trường phải thông báo với công an và Ủy ban nhân dân xã, phường. Trường không chuyển thì gia đình tự làm được: lên ban giám hiệu bằng văn bản, gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, rồi tới công an khi có xâm hại thân thể hoặc đe dọa.

Con đánh trả có được không?

Trong mọi lời khuyên về làm gì khi con bị bắt nạt ở trường, đây là chỗ tôi tách khỏi số đông. Lời khuyên hay gặp là dạy con đánh trả cho bạn kia biết sợ; tôi không đồng tình, và lý do không phải vì đạo đức. Bắt nạt gần như luôn xảy ra khi bên kia mạnh hơn hoặc đông hơn, nên dạy một đứa trẻ yếu thế đánh trả là đặt con vào cuộc con khó thắng. Thêm nữa, khi có xô xát thì trường thường xử lý cả hai bên, và con bạn chuyển từ người bị hại sang học sinh đánh nhau.

Nhưng tôi cũng không dạy con nhẫn nhịn. Điều tôi thấy có tác dụng nằm ở giữa: dạy con phản ứng to tiếng và công khai rồi rời đi — một câu dứt khoát “Bỏ tay ra” nói đủ lớn để người xung quanh nghe được, rồi đi tới chỗ có người lớn. Bắt nạt cần sự riêng tư, và tiếng nói lấy đi sự riêng tư đó.

Bắt nạt không dừng ở cổng trường — nó theo con về nhà qua điện thoại

Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường năm 2026 không thể bỏ qua chiếc điện thoại. Trước đây tan trường là hết; giờ nhóm chat mở suốt đêm, và đứa trẻ bị loại khỏi nhóm biết chính xác mình đang bị loại. Theo UNESCO, bắt nạt trên mạng ảnh hưởng tới khoảng 10% trẻ em — ít hơn bắt nạt trực tiếp, nhưng không có giờ tan học.

Điều này đổi hai việc của cha mẹ. Một, đừng thu điện thoại như hình phạt trong giai đoạn này: với một đứa trẻ đang bị cô lập, cái máy có thể là đường liên lạc duy nhất còn lại với vài người bạn còn tử tế. Hai, nếu bạn định xem tin nhắn của con, hãy nói trước, vì xem ngầm thường đổi lại bằng việc con giấu kỹ hơn.

Sau vài tuần bị bắt nạt, nhiều trẻ rút vào màn hình nhiều hơn hẳn, và người lớn nhìn thấy một đứa trẻ nghiện điện thoại thay vì một đứa trẻ đang trốn. Nếu bạn đang ở giữa hai cách đọc đó, ba câu hỏi phân biệt trẻ nghiện điện thoại với trẻ dùng nhiều giúp tách hai chuyện ra; còn lộ trình quản lý điện thoại của con trong 30 ngày đi theo hướng thoả thuận thay vì tịch thu.

Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn?

Phần lớn việc làm gì khi con bị bắt nạt ở trường nằm trong tay cha mẹ, nhưng có những dấu hiệu thì nên có người làm nghề đi cùng — và tìm sớm không có nghĩa là chuyện đã nghiêm trọng.

Nên tìm chuyên gia tâm lý, phòng tư vấn học đường hoặc bác sĩ khi một trong những điều sau kéo dài quá hai tuần: con nói tới việc không muốn sống nữa hoặc tự làm đau mình; con không chịu đến trường; con mất ngủ hoặc ăn uống thay đổi rõ rệt; con rút khỏi gần như mọi hoạt động từng thích. Bài này không dùng để kết luận tình trạng của một đứa trẻ cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường mà con không muốn bố mẹ nói với giáo viên?

Hỏi con sợ điều gì cụ thể, thường là sợ bị coi là kẻ mách, rồi thoả thuận mức nhỏ nhất con chịu được: bạn chỉ trao đổi riêng với giáo viên chủ nhiệm, không nêu trước lớp. Nghị định 80/2017/NĐ-CP có quy định bảo mật cho người cung cấp thông tin.

Trẻ bị bắt nạt mà không kể thì làm sao biết?

Nhìn vào thay đổi, đừng chờ lời kể: đồ dùng hay mất hoặc hỏng, hay xin nghỉ học, điểm sụt, ngủ kém, thu mình. Cách hỏi dễ trả lời hơn là hỏi về lớp thay vì hỏi về con: “Trong lớp con có bạn nào hay bị trêu không?”

Con bị bắt nạt ở trường có nên đổi lớp hoặc đổi trường không?

Trong danh sách làm gì khi con bị bắt nạt ở trường, đổi lớp là lựa chọn có thật nhưng thường không nên là bước đầu: đổi môi trường giúp con thoát khỏi nhóm đang gây chuyện, nhưng không dạy con điều gì để mang sang chỗ mới. Cân nhắc đổi khi trường đã can thiệp mà sự việc không dừng, hoặc khi con có dấu hiệu tổn thương tinh thần kéo dài.

Con tôi lại là đứa bắt nạt bạn thì làm gì?

Xử lý hành vi và không gắn nhãn cho con: hỏi cho ra con đang đạt được điều gì qua việc đó, thường là vị thế trong nhóm hoặc bắt chước cách người khác đối xử với chính con. Rồi cùng con nhận việc mình làm, xin lỗi, và có một hậu quả rõ ràng ở nhà.

Bao lâu thì nên thấy chuyện dịu đi?

Mốc để đối chiếu là hai tuần sau khi nhà trường vào việc. Nếu con vẫn tránh đi học hoặc vẫn bị, đó là lúc quay lại việc thứ tư trong danh sách làm gì khi con bị bắt nạt ở trường: gửi văn bản, lần này lên ban giám hiệu.

Đọc tiếp

Nguồn tham khảo

Nguồn tra 28/09/2026. Dẫn Điều 2 khoản 5, Điều 5 khoản 1 và Điều 6 khoản 3 của Nghị định 80/2017/NĐ-CP.

Kết lại

Làm gì khi con bị bắt nạt ở trường, rút lại còn một câu: nghe trước, ghi lại, rồi đòi nhà trường một kế hoạch bảo vệ có thời hạn. Thứ tự đó giữ được hai thứ cùng lúc: sự an toàn của con, và việc con còn chịu kể với bạn lần sau.

Việc làm ngay tối nay, dù con chưa gặp chuyện gì: nói với con rằng nếu ở trường có ai làm con thấy sợ hoặc thấy nhục, con kể với bạn và sẽ không bị mắng, cũng không bị thu điện thoại. Rồi lưu số 111 vào máy của cả hai người.

Tôi Tặng phụ huynh cuốn ebook: “Cẩm nang nỗi lo con nhận hoặc gửi tin nhắn tình dục” ở đây -> https://sukien.nalela.com/book-1?utm_source=web+

Hãy theo dõi các kênh truyền thông của NALELA và Phạm Hoa trên các nền tảng để hiểu thêm về NUÔI CON CHỦ ĐỘNG TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Fanpage: https://www.facebook.com/profile.php?id=61594519673766&locale=vi_VN
youtube: https://www.youtube.com/@phamhoa.nalela

ThS tâm lý Phạm Hoa, chuyên gia tâm lý giáo dục của NALELA

Tác giả: ThS tâm lý Phạm Hoa — Chuyên gia tâm lý giáo dục, NALELA

ThS tâm lý Phạm Hoa có hơn 16 năm trong hành trình giáo dục, tâm lý và phát triển trẻ. Cô học sư phạm, từng là giáo viên Trường Đoàn Thị Điểm, nhiều năm làm diễn giả học đường và mỗi năm có cơ hội chia sẻ với khoảng 500.000 lượt học sinh. Cô là mẹ của ba con trai, và chính cô cũng từng mắc những sai lầm mà hôm nay cô thường khuyên cha mẹ tránh.

Xem hồ sơ chuyên gia Phạm Hoa.